Eş veya Yakın Anlamlı Cümleler

CÜMLEDE ANLAM
EŞ VEYA YAKIN ANLAMLI CÜMLELER
Bu tür cümleler farklı kelimelerle aynı veya birbirine benzer anlama sahiptir.
Örnek cümleler:
» Belirli bir hedefi olmayan insana kimse yardımcı olamaz.
» Bir insan hangi limana yelken açtığını bilmiyorsa hiçbir rüzgar işine yaramaz.
Yukarıdaki iki cümlede de aynı düşünce yani hedefi olmayan insanın ilerleyemeyeceği, başarılı olamayacağı dile getirilmiş.
» Bu bardağın yarısı su ile dolu.
» Bu bardağın yarısında su yok.
» Yaşam, içinde siyah da bulunan bir gökkuşağıdır.
» Yaşam, tüm güzelliklerinin yanında olumsuzlukları da barındırır.
» Hayatını insanların mutluluğuna adamıştı.
» İnsanları mutlu etmek için ömür boyu çalışmaktan zevk aldı.
Bu cümlelerin ikisinde de söz konusu kişinin ömür boyu insanların mutluluğu için çalıştığı ifade edilmektedir.  Buraya kadar eş anlamlılık söz konusudur. Ancak ikinci cümlede “bu çalışmadan zevk almak” gibi bir ayrıntı vardır. Bu ayrıntı sebebiyle bu cümlelere yakın anlamlı cümle diyoruz.
» Bazı sanatçılar yaşları ilerledikçe eserlerinde tekrara düşerler.
» Olgunluk döneminde sanatçıların bir kısmı özgünlüklerini kaybedebilir.

Hiçbir suçlu kendi yargıçlığından kurtulamaz.
Suçlular yaşamları boyunca kendilerini yargılarlar.
Tiyatro eleştirmeni, izlediği oyunun en çarpıcı en belirleyici yönlerini yakalayıp belgeler.
Tiyatro eleştirisi, oyunun ayırıcı ve etkileyici yanlarına yönelik düşünceler içerir.
ÖRNEK ÖSS SORULARI:
ÖRNEK SORU (ÖSS-2008)
Yalnızca güneşli günlerde yürüyen kişi, amacına ulaşamaz.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümlede anlatılmak istenene anlamca en yakındır?
A) İsteneni elde etmek her koşulda çalışmayı zorunlu kılar.
B) Başarılı olmak için insanın ne istediğini bilmesi gerekir.
C) İnsan, attığı her adımın sorumluluğunu taşımalıdır.
D) Değişik ortamlara kısa sürede uyum sağlamak güçtür.
E) Seçici olmak insanları güçlüklerle yüz yüze getirir.

ÇÖZÜM: “Yalnızca güneşli günlerde yürüyen kişi, amacına ulaşamaz.” cümlesindeki güneşli günler ifadesiyle anlatılmak istenen olumlu durum ve koşullardır. Bir kişi yalnızca olumlu durum ve koşullarda çaba sarf etmekle amacına ulaşamıyorsa onun her durum ve koşulda çalışması gerekir.
Cevap A

ÖRNEK SORU (ÖSS -2009)
Picasso, “Ben başkalarını değil, asıl kendimi kopya etmekten korkarım.” der.
Picasso bu sözüyle sanatçıların nasıl bir tutum içinde olmaları gerektiğini belirtmek istemiştir?
A) Başkalarına benzememe ilkesine bağlı kalmalıdır.
B) Sıradan şeylerden sıra dışı ürünler yaratabilmelidir.
C) Farklı olma düşüncesiyle anlaşılması güç ürünler ortaya koymamalıdır.
D) Bireysel konulardan yola çıkarak toplumsal gerçekleri dile getirmelidir.
E) Her yeni çalışmasında, öncekilere benzemeyen özgün yapıtlar ortaya koymalıdır.

ÇÖZÜM : Picasso, “Ben başkalarını değil, asıl kendimi kopya etmekten korkarım.” diyerek sanatçıların yeni çalışmalarında, önceki çalışmalarına benzemeyen özgün yapıtlar ortaya koymaları gerektiğini vurgulamak istemektedir.
Cevap E
ÖRNEK SORU (YGS-2011)
(I) Kimi şairler vardır, daha ilk şiirleriyle yeni bir içerik, yeni bir biçim yaratırlar. (II) Bu şairler, sürekli bir arayış içinde olduklarından zaman zaman şaşırtsalar da düş kırıklığına uğratmazlar okurlarını. (III) Moda yönelişlere itibar etmezler, dışarıdaki “gürültü” dikkatini dağıtmaz bu tip şairlerin. (IV) Kendilerini yenileme süreci içinde olan bu şairler okurlarının beklentilerini boşa çıkarmazlar. (V) Şiirin iç sese dayandığının, yapısal bir bütünlük ve sağlamlık gerektirdiğinin bilincindedirler.
Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangileri anlamca birbirine en yakındır?
A) III. ve V.
B) IV. ve V.
C) II. ve IV.
D) I. ve III.
E) I. ve II.
ÇÖZÜM: Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin ikincisi ile dördüncüsü anlamca birbirine en yakındır. Bu şairler, sürekli bir arayış içinde (Kendilerini yenileme süreci içinde olan bu şairler ) olduklarından zaman zaman şaşırtsalar da düş kırıklığına uğratmazlar (okurlarının beklentilerini boşa çıkarmazlar.) okurlarını.
Cevap: C

ÖRNEK SORULAR:
I. Gerçek sanat eseri, okuyucusunun ruh ve kafa yapısında değişiklikler meydana getirir.
II. Gerçek sanat eseri okuyucuyu düşünmeye zorlar.
III. Gerçek sanat eseri, defalarca okunduğu hal­de bıkkınlık vermez.
IV. Gerçek sanat eseri, okurun duygu ve düşüncelerini değiştirir.
Yukarıdaki cümlelerden hangi ikisinde aynı
düşünce dile getirilmiştir?
A) I. ve II. B) I. ve III. C) I. ve IV.
D) II. ve III. E) III. ve IV.
CEVAP: C
I. ve IV. cümlelerde gerçek sanat eserinin okuyucunun duygu ve düşüncelerini (ruh ve kafa yapısı) değiştirdiği ifade edilmiş. Bu düşünce iki cümlede farklı sözcüklerle ortaya konmuş.

Sanat, hayattan en iyi intikam alma yoludur.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümlede anlatıl­mak istenene en yakındır?
A) İnsanlar bütün dertlerini sanatla dile getirir.
B) Sanat insanları karalamak için etkili bir silah­tır.
C) Sanat insanları intikam almaya yöneltir.
D) Sanat insanların yüreğine kin ve nefret salar.
E) İnsan hayatta yaşayamadığı her şeyi sanat­la gerçekleştirir.
CEVAP: E
Zaman öyle bir kılıçtır ki, siz onu kesmezseniz, o sizi keser.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümlede anlatıl­mak istenene anlamca en yakındır?
A) Zamana hükmetmek insana büyük bir mutlu­luk verir.
B) Zaman insan için çok değerli bir öğretmendir.
C) Zamanı değerlendirmeyi bilmeyen insan bü­yük zararlara uğrar.
D) Zaman konusunda cimri olan insanlar çok sevilir.
E) Vaktini boşa harcamamayı insan zamanla öğrenir.

CEVAP: C

 

I. Başarılı eleştirmen, yazarın anlatım pürüzlerini ele alır, anlatımla anlatılanlar arasındaki ilişkiyi kurar, geri kalanın yazarın işi olduğunu bilir.
II. Eleştirmenler, dost oldukları yazarların yapıtlarını değerlendirirken nesnellik süzgecini iki kez kullanmalıdırlar.
III. Eleştirmenden, yazarın yaşamı üzerinde durması değil, yapıtlarına yeni yorum­lar getirmesi beklenir.
IV.  Eleştirmen yorum ve değerlendirmeleriyle yazarları yönlendirici olmalıdır.
V.  Eleştirmenin sorumluluğu, yazarın değil, yapıtın bilinmeyen yönlerini bulup or­taya koymaktır.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangileri anlamca birbirine en yakındır?
A) I. ve II.                   B) II. ve III.      C) III. ve IV.
D) III. ve V.                 E) IV. ve V.

CEVAP: D

III.cümlede esere yorum getirilmesi, V. cümlede ise eserin bilinmeyen yönlerinin ortaya çıkarılması düşüncesi dile getirilmiş. Eser yorumlanarak eserin bilinmeyen yönleri ortaya çıkarılacağı için bu düşünceler birbirine yakındır.

I. Bazen bir insan yüzü, bir olay, bir konuşma, bir doğa parçası yıllar önce oku­duğum öykülere götürür beni.
II. Bir öykücünün belleğinde iz bırakan, sessiz bir anıya dönüşen her şey, zama­nı geldiğinde yazarını yazmaya zorlar.
III. Öyle öyküler vardır ki ilk okuyuşumda bende bıraktığı izlenimler nedeniyle onu, bir dostu özler gibi özler, zaman zaman onunla birlikte olmak isterim.
IV. Küçük bir ayrıntı, belki bir çocuğun bakışı, bir kedinin kamburunu çıkarıp yaza­rın ayağına sürtünmesi, öyküde etkileyiciöğeler olarak karşımıza çıkar.
V.  Yazarları etkileyen, konu sandığında beklemeye bırakılan nice olaylar, durum­lar bir süre sonra öyküleştirilmeyi ister.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangileri anlamca birbirine en yakındır?
A) I. ve III.                 B) II. ve IV.         C) II. ve V.
D) III. ve IV.               E) IV. ve V.

CEVAP: C

I. Kararlarımızda tehlikeyi önemseyelim; fakat sadece büyük tehlikeleri önem­seyelim.
II. Başarının yolu, oluşabilecek tüm tehlikeleri önceden ortadan kaldırmaktır.
III. Girişimde başarı, tehlikeyi bertaraf etmekle olanaklıdır.
IV. Girişimlerimizde önlem almak yararlıdır; ama uygulamada da kararlılık esastır.
V.Tehlikeyi düşündüğümüz anda yapacaklarımızın hepsinde başarısız oluruz.
Numaralanmış cümlelerin hangi ikisi anlamca birbirine en yakındır?
A) I. ve II.                   B) I. ve IV.          C) II. ve III.
D) III. ve IV.               E) IV. ve V

CEVAP: C

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir