2014-2015 Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfalar: 127-130-132-135-139-140-141-144-146-147-148

2014-2015 Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfalar 127-130-132-135-139-140-141-144-146-147-148

EKOYAY  Yayınları 9. sınıf Türk edebiyatı kitabı soru ve etkinliklerinin cevapları (127-148 sayfalar) burada

Anlatma Esasına Bağlı Metinleri Okuma

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa: 127

Hazırlık

1)Masal, hikaye, destan hakkında bilgi

Sanat metinlerini okumak, insanın duygu, düşünce ve hayal dünyasına yeni ufuklar açar. Öğretici metinleri okumanın amacı yalnızca bilgi edinmek ve kafamızdaki sorulara yanıt aramaktır.

Fuzuli hakkında bilgi

Refik Halit Karay hakkında bilgi

Cengiz Aytmatov hakkında bilgi

1.Etkinlik

Yapma ve doğal destan hakkında bilgi

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 130

İnceleme

1.Metin-Kösedağı

1)Masalın söylendiği dönemde beyler toplumda itibar sahibi kişilerdir. Onların yanında çalışmak, insanlar için çok önemli bir başarı sayılmaktadır. Koyun, keçi, sığır gibi hayvanlar önemli geçim kaynaklarıdır.

2)Kösedağı masalının olay örgüsü;

Türkmen Beyi’nin güvenilir ve akıllı bir kahya bulmaya karar vermesi

Bir kösenin bu işe talip olması

Türkmen Beyi’nin bu köseye koyun vermesi, kırk gün sonra bu koyunla birlikte bir kürk, bir deri ve bir koyun değerinde parayı getirmesini istemesi

Köse’nin bu işe bir anlam veremeyip düşünmesi

 

3)

Köse Akıllı, kurnaz ve idealleri için mücadele eden bir insandır.
Ese İyi niyetli fakat fazla zeki olmayan bir insandır.
Ese Kızı Çok zeki ve ileri görüşlü, hisleri güçlü bir kızdır.
Türkmen Beyi Dürüstlüğe, doğruluğa, akla ve cesarete önem veren cömert bir beydir.

 

4)Metinde zaman unsuruna değinilmemiştir yani olayların ne zaman geçtiği belli değildir. Kırk gün, kırk gün kırk gece masallarda karşımıza çıkan klişeleşmiş söz kalıplarıdır.

Metinde mekan olarak Türkmen Beyi’nin konağı ve Ese’nin köyü ön plana çıkar ancak bu mekanların özellikleri hakkında pek açıklama yapılmamıştır.

5)Masalın teması “Akıl, akıldan üstündür.”

6)Metinde masala özgü nitelikler:

Metnin bir tekerlemeyle başlaması ve bir tekerlemeyle bitmesi

Anlatımda “-miş”li geçmiş zaman cümlelerinin kullanılması

Bazı olayların ve kişilerin bazı özelliklerinin abartılması

Olayların geçtiği zamanın belli olmaması

“Az gitmiş, uz gitmiş, dere tepe düz gitmiş”, “böyleyken böyle” gibi masallara özgü klişe sözlerin kullanılması

8)Metnin yazarı belli değildir. Masallar anonim metinlerdir. Bu masalı derleyen ve yazıya aktaran araştırmacı yazar Eflatun Cem Güney’dir.

10)Metin öğretmeyi değil, insana özgü bir duygu ve düşünceyi kurmaca olay ve kişilerle önemli kılmak, insanları düşündürmek ve onlara bir ders vermek amacıyla düzenlenmiştir.

11)Masalda bu ifadelerin en önemli rolü, anlatıma akıcılık kazandırmaktır.

12)Masal hakkında bilgi almak için tıklayınız.

2.Metin- Göç Destanı

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 132

1)Bu metinden hareketle sözü edilen dönemde Türklerin yaradılışı ile çoğalışı ile ilgili inanışlar dikkat çekiyor.

2)Destanın teması “göç”tür.

3)Göç destanının yapı unsurları:

Olay: Türklerin yurtlarından göç etmesi

Kişiler: Ağaçtan çıkan beş çocuk, Hakan, Galı Tekin, Kiu Lien (Prens), Trük milleti ve Çinliler

Mekan: Metinde Orta Asya’da Çin ülkesi ile komşu olan Uygur bölgesi ana mekandır.

Zaman: Metinde anlatılan olayların ne zaman geçtiği belirtilmemiştir.

4)Masalda çocukların kolaylıkla anlayabileceği bir dil kullanılır. Tekerlemeler ve klişe sözlere yer verilir.

69Okuduğumuz metin olağanüstü nitelikler taşımaktadır.

7)Destan, Uygurlar döneminde ortaya çıkmış olabilir. (8.yy.)

2.Etkinlik

Doğal destanlar ile yapma destanlar arasındaki farklar için tıklayınız.

3.Metin (Halk hikayesi)- Aşık Garip ile Şah Sanem Hikayesi

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 135

Hayvancılık önemli bir geçim kaynağıdır.

Haramiler insanların malını mülkünü yağmalamakta, aileleri dağıtmaktadır.

Rüyaya büyük önem verilir.

Aşk uğruna her türlü çile çekilir.

2)Metinde adı geçen kişiler: Tebrizli Hoca Ahmet, Hoca Ahmet’in Oğlu Rasul (Aşık Garip), Şah Sanem, Ak Sakallı Pir, Resul’un annesi ve kız kardeşi, Hoca Sinan, Deli Mahmut

3)Metinde zaman: Metinde anlatılan olayların tam olarak ne zaman yaşandığı belli değildir. Olayların başlangıç zamanı Rasul’ün 15 yaşından sonraki dönemdir.

Metinde mekan: Metinde en çok öne çıkan mekan, İran’ın Tebriz şehrinde çayırlık çimenlik bir yerdir.

4)Tema aşktır.

5)Metinde Rasul’ün rüyada ak sakallı bir pir görmesi, bu pirin elinden aşk kadehini alıp içmesi, Şah Sanem adlı kızı görüp kendinden geçmesi ve uyandığında kendiliğinden saz çalmaya başlaması, ilk iş olarak Şah Sanem’e kavuşmak için diyar diyar dolaşması, aşıklar kahvesinde ozanlarla atışması gibi olaylar aşıklık geleneği ile ilgilidir. Bu özellikler birçok halk hikayesinde görülür.

3.Etkinlik

 

Masal Destan Halk hikayesi
Dil ve anlatım Kalıplaşmış sözler ve tekerlemeler vardır. Coşkulu bir anlatım vardır. Masalımsı bir anlatımla birlikte şiirsel üslup vardır.
Yapı Düzyazıyla yazılır. tekerleme, döşeme, bitiş bölümleri vardır. Düzyazıyla yazılır.. Hem düzyazı hem de nazım biçiminde yazılır.
Tema Akıl ve ince zeka Göç Aşk
Anlatıcı Masal anlatıcısı (ilahi bakış açısı) İlahi bakış açısı Halk ozanının dilinden anlatılmıştır. (ilahi bakış açısı)

 

4.Etkinlik

Halk hikayeleri İslam’ın kabulünden sonra ortaya çıkmıştır. Halk hikayelerinin 13 ya da 14. Yüzyıldan itibaren yaygınlık kazandığını söyleyebiliriz.

4.Metin(Mesnevi)- Leyla ile Mecnun Mesnevisi

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 139

1)Leyla ile Kays’ın aynı okula yazılmaları

Sürekli birlikte çalışan bu iki gencin birbirlerine aşık olmaları ve dile düşmeleri

Leyla’nın annesinin bu durumdan rahatsız olması ve kızını okuldan alması

Kays’ın bu ayrılığa dayanamayıp çöllere düşmesi ve Mecnun adını alması

Mecnun’un babasının oğlunu ikna etmeye, eve döndürmeye çalışması fakat bütün çabalarının boşa çıkması

Mecnun’a acıyan Nevfel’in Leyla’nın babasının ordusuna savaş açması, sonunda Mecnun’u kendi haline bırakması

Mecnun’a olan aşkı yüzünden dillere düşmek üzere olan Leyla’nın başka biriyle evlendirilmesi

…..

5.Etkinlik

Mecnun: Leyla’dan başkasını gözü görmeyen, çılgın bir aşıktır. Ancak zamanla bu maddi aşk onun ruhunu tatmin edemez. Olayın sonlarına doğru gerçek aşkın Allah aşkı olduğunu anlar ve ölümsüz olan sevgiliye (Allah) yönelir.

Leyla: Mecnun’u derin bir aşk ve bağlılıkla seven bir Arap kızıdır. Onun aşkı Mecnun’u çöllere düşürse de toplumun kınamasından çekinen Leyla daha temkinli davranır. Olaylara yön veren bir karakter değildir.

2)Zaman: Metinde anlatılan olayların ne zaman geçtiği konusunda bir bilgi verilmemiştir.

Mekan: Metnin ilk bölümlerinde okul ve sınıf önemli bir mekandır. Daha sonraki bölümlerin hemen hepsinde “çöl” ön plandadır. Çöl; aşkın, arayışın, özleyişin mekanıdır. Mecnun’un çölde kendi kendine konuşmaları, düşünmeleri, hayvanlarla dertleşmeleri, içindeki aşkın yeni bir boyut kazanmasını sağlıyor.

3)Metnin teması “aşk”tır.

4)Metinde güçlü bir edebi dil kullanılmıştır. Olaylar, şiir dilinin inceliği ve akıcılığıyla coşkulu bir şekilde aktarılmıştır.

5)Mesnevi hakkında bilgi almak için tıklayınız.

6)Metinde anlatılan olaylar gerçekliğe tam olarak uygun değildir.

7-8) Fuzuli hakkında bilgi almak için tıklayınız.

9)Metnin uyak şeması: 1.beyit:aa, 2.beyit:bb

3.beyit:cc, 4.beyit:dd, 5.beyit:ee …

10)Uzun bir hikaye anlatılmaktadır.

Mesnevi tarzında uyak şeması vardır

Anlatılan olayın felsefi ve didaktik yönü vardır.

Aruz ölçüsüyle yazılmıştır.

Leyla ile Mecnun Aşık Garip ile Şah Sanem Hikayesi
Farklılıklar Mesnevi nazım şekliyle yazılmıştır.

Divan şiiri geleneğine aittir.

Dili ağır ve süslüdür. İmge ve sanatlara çokça yer verilmiştir. Uzun betimlemeler yapılmıştır.

Nazım birimi beyittir.

Metnin türü nazımdır.

Sembolik (alegorik) kişiler vardır.

Halk hikayesi tarzında yazılmıştır.

Aşık tarzı halk hikayesi geleneğine aittir.

Sade bir dili vardır. Anlatım yalın ve akıcıdır.

Nazım birimi dörtlüktür. Metinde mensur bölümler de vardır.

Halktan kişilere yer verilmiştir.

Benzer yönler Aşk teması işlenmiştir.

Aşk uğruna diyar diyar gezme geleneği vardır.

Kişilerin dini duyarlılıkları daha güçlüdür.

Şiirsel bir anlatımı vardır.

Olay örgüsü, kişiler, yer, zaman gibi yapı unsurları vardır.

Anlatılan olaylar kurmacadır.

 

5.Metin (Manzum hikaye)- Balıkçı

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 140

1)Metinde balıkçıların yaşamı hakkında bir kesit verilmiştir. Balıkçılık ve balıkçıların yaşam koşulları gerçeklikle uyumludur. Şair, bu gerçekliği kurmacaya dönüştürerek göz önüne getirmekte ve edebi üslupla yansıtmaktadır.

2)Metnin olay örgüsü:

Balıkçının yorgun argın eve gelmesi

Oğlunun kendisini karşılayıp terini silmesi ve babasına “Yarın dinlen.” Demesi

Balıkçının, oğlunun bu sözleri karşısında duygulanması ve çalışmak zorunda olduğunu söylemesi

3)Metinde anlatılan olayın ne zaman yaşandığı belirtilmemiştir.

4)Metnin teması yaşam mücadelesidir.

5)Mehmet Emin Yurdakul Milli Edebiyat sanatçılarındandır. Dolayısıyla bu şiir de 20. Yüzyılın başlarında yazılmıştır. Şiir bu yönüyle yazıldığı dönemin zihniyetini yansıtmaktadır.

6)Metinde hakim olan zihniyet, Milli Mücadele yıllarında Türk toplumunun içinde bulunduğu ekonomik durum bir balıkçı ailesinin yaşam koşulları etrafında ortaya konulmuştur.

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 141

7)Metnin ahenk unsurları uyak, redif ve ses tekrarlarıdır. Metnin manzum olarak kaleme alınması, anlatımın akıcı ve etkileyici olmasını, anlatılan olayın akılda kalıcı olmasını sağlamıştır.

8)Metinde açık ve sade bir dil kullanılmıştır.

Dil, şiirsel işlevde kullanılmıştır.

9)Metinde günlük konuşma diline ait kelimelere yer verilmiştir.

10)Modern şiir geleneği

11)İlahi bakış açısı

12)Metinde şiire özgü nitelikler:

Uyak ve rediflerle ses ahenginin sağlanması

Dize ve bent birimlerinin kullanılması

İmge ve mecazlara yer verilmesi

Coşkulu, akıcı bir anlatımın olması

Metinde düzyazıya özgü özellikler:

Bir olay örgüsünün olması

Kişi, yer, zaman unsurlarının olması

Kişilerin birbirleriyle konuşmaları

13)Milli Edebiyat Dönemi

14)Metnin temasını esas alırsak Mehmet Emin Yurdakul’un toplum sorunlarına ve bireylerin yaşamda karşılaştıkları güçlüklere duyarlı olduğu anlaşılmaktadır.

15)Modern şiir geleneğinin yapı ve tema özelliğini taşımaktadır.

6.Metin(Hikaye)- Akrep

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 144

1)Yazar, Arapların hayat tarzından pek hoşlanmıyor. Onların özellikle yemek kültürlerini tiksindirici buluyor.

2)Metnin Olay Örgüsü:

Yazarın Halep’in bir kasabasına uğraması

Eski bir arkadaşı olan mutasarrıfla birlikte bir Arap şeyhinin davetine katılması

Burada akreplerle ilgilenen tuhaf bir Arap görmesi

Arap’la birlikte Arap çadırına gitmeleri, burada yavru akrepleri görüp tiksinmesi

3)Yazar (Anlatıcı): Refik Halit Karay, bu hikayeyi Halep’te sürgün yıllarındayken yazmıştır. Yurt özlemiyle yanıp tutuşmaktadır.

Mutasarrıf: Yazarın Halep’te yaşayan fakat İstanbul’dan tanıdığı eski bir dostudur.

Ebu Akrep: Akreplerle oynamaktan, onları vücudunda gezdirmekten korkmayan bir Arap bedevisi.

4)Hikaye, Refik Halit Karay’ın  sürgün olarak yaşadığı 1920-1930 yılları arasında geçmiş bir olayı anlatmaktadır. Zamanın gerçeklik yönü güçlüdür. Mekan ise Şam’ın Halep şehridir.

5)Hikayenin teması “cahil cesareti”dir.

6.Etkinlik

“Akrep” adlı metin, düzyazıyla yazılması bakımından Leyla ile Mecnun mesnevisinden farklılık gösterir. İki metnin ortak özellikleri ise bir olayı anlatmaları ve kişi, yer, zaman ve mekan gibi unsurlara sahip olmalarıdır.

6)Hikaye türünün ilk örnekleri Tanzimat Dönemi’nde yazılmıştır. Okuduğumuz metin ise Cumhuriyet Dönemi’nin ilk yıllarında yazılmış modern bir öyküdür.

8)Hikaye türüne özgü nitelikler:

Düzyazıyla yazılmıştır.

Yazarın yaşamış olabileceği bir olay anlatılmaktadır.

Kurmaca özelliği vardır.

Olay örgüsü, kişiler, yer ve zaman unsurlarına sahiptir.

Olay örgüsü serim, düğüm, çözüm planına göre dizilmiştir.

Bir ana düşüncesi vardır.

Kelimelerin yan anlamlarına yer verilmiştir.

Betimleme ve diyaloglar vardır.

Dil, şiirsel işleviyle kullanılmıştır.

7.Metin (Roman)- Gün Olur Asra Bedel

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 146

1)Metinde, toplumdaki ahlaki çözülmeler bir ölünün son vasiyetinin yerine nasıl getirildiği konusuyla birlikte ele alınmıştır.

7.Etkinlik

 

Olay Örgüsü Kazangap adlı kişinin cenazesinin kaldırılması için hazırlıklar yapılması

Kazangap’ın şehirden gelen oğlunun ilgisiz tavırlar sergilemesi

Kazangap’ın en yakın arkadaşı olan Yedigey’in bu duruma sinirlenmesi

Tren istasyonu muhitinde yaşayan insanların cenaze merasimi için hazırlıklar yapmaya başlaması

Kişiler Kazangap, Yedigey, Kazangap’ın oğlu, diğer mahalle sakinleri
Zaman Sabitcan’ın arabası olduğuna göre olay son yüzyıl içinde yaşanmıştır.
Mekan Kırgızistan’da bir tren istasyonu çevresindeki mahallelerden biri.

 

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 147

2)Metnin teması “kültürel yozlaşma”dır.

 

3)Metnin dil ve anlatım özellikleri:
dil açık ve sadedir.

Betimleme ve karakter portrelerine sıkça yer verilmiştir.

Anlatıcı, kişilerin karakter özelliklerini yer yer eleştirmekte, olaya kendi görüşlerini de katmaktadır.

Öyküleyici anlatıma yer verilmiştir.

Dil, şiirsel işlevde kullanılmıştır.

4)Modern romancılık geleneğinin en seçkin örneklerinden biridir.

6)Cengiz Aytmatov, hayatını Kırgız halkının kendi kültürel köklerini tanıyıp yaşaması için adamış bir yazar ve devlet adamıdır.

7)Düzyazının anlatım olanaklarından yararlanılmıştır.

8.Etkinlik

Dünyada roman türünün ilk örneği 17.yy’da Cervantes tarafından yazılan “Don Kişot” adlı romandır.

10.Etkinlik

 

2)Çanakkale Savaşı Türklerin hafızasında derin izler bırakan çok acı ve zaferlerle dolu bir toplumsal olaydır.

3)Doğal destanların oluşumunda toplumun yaşadığı büyük savaşlar, doğal afetler ve göçler etkili olmuştur.

4)Destanlar birleştirici bir güce sahiptir.

5-6) Aşık Garip ve Şah Sanem, Leyla ile Mecnun adlı metinlerde anlatılanların günümüzde yaşanması mümkün değildir.

11.Etkinlik

Edebiyat, milli kimliği ayakta tutan, koruyan, geçmişten günümüze, günümüzden geleceğe taşıyan en önemli varlıktır. Edebi metinlerde bir milletin dilinden sosyal yaşamına, tarihinden tekniğine, ekonomisinden kültürüne her şeyini bulmak mümkündür.

Ekoyay Yayınları 9. Sınıf Türk Edebiyatı Cevapları Sayfa 148

Değerlendirme Cevapları

A)Destan, masal, mesnevi, halk hikayesi, manzum hikaye, hikaye, roman

Halk hikayesi Hikaye
Farklı yönler Sözlü edebiyat ürünüdür.

Mansur-manzum bir karışımı bir anlatımı vardır.

Olağanüstü veya abartılı olaylara yer verilir.

Özel bir anlatıcısı vardır ve saz eşliğinde söylenir.

Yazılı edebiyat ürünüdür.

Mensur(düzyazı) biçimindedir.

Yaşamdaki gerçekliğe bağlı kalınır.

İlahi ya da kahraman anlatıcının bakış açısıyla yazılır.

Benzer yönler Olaya dayalı metinlerdir.

Olay örgüsü, kişiler, yer ve zaman unsurları vardır.

Serim, düğüm, çözüm planına göre yazılırlar.

Belli bir tema etrafında oluşurlar.

 

B)doğal, yapay

C)DDY

Ç)

1)D

2)D
3)D

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir