Anlatım Bozuklukları: Sözcüğün Yanlış Anlamda Kullanılması

Bookmark and Share

REKLAM

YANLIŞ SÖZCÜK KULLANIMI

Bazı sözcükler yazılış ve okunuş olarak birbirine benzer ancak bunların anlamları farklıdır. Bu sözcükler karıştırı­lıp birbirinin yerine kullanılırsa, anlatım bozukluğu meydana gelir. Ayrıca kimi durumlarda cümlenin anlamıyla, o cümlenin içinde yer alan bir sözcük anlamca uyuşmaz, çelişir. Sözcük yanlış anlamda kullanıldığı için de anlatım bozukluğu ortaya çıkar.

 

A)        Ses benzerliği nedeniyle birbiriyle karıştırılan sözcüklerden biri diğerinin yerine kullanılırsa anlatım bozukluğu meydana gelir.

 

Buradaki binalar çok yaklaşık yapılmış.

Cümlede “yakın” sözcüğüyle “yaklaşık” sözcüğü ses benzerlikleri nedeniyle birbirine karıştırılmış ve yakın sözcüğü yerine yaklaşık sözcüğü kullanılarak anlatım bozukluğu yapılmıştır.

 

Aşağıda ses benzerliği bakımından karıştırılan sözcüklerin kullanımıyla ilgili anlatım bozukluklarına örnekler verilmiştir. Sözcüklerin doğru ve yanlış kullanımları parantez içinde verilmiştir

Deterjandan elleri tahrip oldu. (Y)

Deterjandan elleri tahriş oldu. (D)

 

Bazı öğrenciler derste çok çekimserdir. (Y)

Bazı öğrenciler derste çok çekingendir. (D)

 

Öğretim durumunu gösteren bir belge istedi. (Y)

Öğrenim durumunu gösteren bir belge istedi. (D)

 

Bu bölgenin kendine özgün gelenekleri vardır. (Y)

Bu bölgenin kendine özgü gelenekleri vardır. (D)

 

Yazarın on dördüncü kitabı da yayınlandı. (Y)

Yazarın on dördüncü kitabı da yayımlandı. (D)

 

Camdan yankılanan ışık gözlerimi kamaştırdı. (Y)

(Y) Camdan yansıyan ışık gözlerimi kamaştırdı. (D)

 

Bu iki resim arasında hiçbir ayrıcalık yok. (Y)

Bu iki resim arasında hiçbir ayrım yok. (D)

 

Olasılıklarımızı kullanıp bu sorunu çözeceğiz. (Y)

Olanaklarımızı kullanıp bu sorunu çözeceğiz. (D)

 

Bu ödül ona, çok çalışmasına karsın verilmişti. (Y)

Bu ödül ona, çok çalışmasına karşılık verilmişti. (D)

 

Oyuncuların uygunluk içinde olması, iyidir. (Y)

Oyuncuların uyum içinde olması, iyidir. (D)

 

B)  Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması anlatım bozukluğuna neden olur.

 

Tatilde çektiğim resimleri arkadaşlarım beğenmiş.

Cümlede “fotoğraf” sözcüğü yerine, cümlenin anlamın; uymayan bir sözcük olan “resim” sözcüğü yanlış anlam da kullanılarak anlatım bozukluğu yapılmıştır. Fotoğra çekilir. Resim çizilir. Cümle şu şekilde olmalıdır: “Tatilde çektiğim fotoğrafları arkadaşlarım beğenmiş.”

 

Bu tembellik, onun sınıfta kalmasını sağlayacak.

Bu cümlede kişinin tembellik ettiği için sınıfta kalacağı anlatılırken “neden olmak” sözü yerine, cümlenin anlamına uymayan bir sözcük olan “sağlamak” sözcüğü yanlış anlamda kullanılarak anlatım bozukluğu yapılmıştır. Cümlede olumlu bir durum söz konusuysa “sağlamak, borçlu olmak, sayesinde” ifadeleri kullanılır. Cümlede olumsuz bir durum söz konusuysa neden olmak, yol açmak, yüzünden” ifadeleri kullanılır.

 

Fiyatlar çok pahalı olduğu için satışlar durgun. (Y)

Fiyatlar çok yüksek olduğu için satışlar durgun. (D)

 

Onun sahip olduğu serveti küçümseyemeyiz. (Y)

Onun sahip olduğu serveti azımsayamayız. (D)

 

Küçük kızın saçları hayli büyümüş. (Y)

Küçük kızın saçları hayli uzamış. (D)

 

Ormanda yetişen bir fidanı saksıya ekemezsiniz. (Y)

Ormanda yetişen bir fidanı saksıya dikemezsiniz. (D)

 

Başarısızlığını düzensiz çalışmasına borçludur. (Y)

Başarısızlığı düzensiz çalışması yüzündendir. (D)

 

 Buradan gidersek yakalanma şansımız nedir? (Y)

Buradan gidersek yakalanma riskimiz nedir? (D)

 

 İnternet, insanlığın en büyük keşfidir. (Y)

İnternet, insanlığın en büyük icadıdır. (D)

 

Ben 1 Kasım 1979 yılında doğmuşum. (Y)

Ben 1 Kasım 1979 tarihinde doğmuşum. (D)

 

Cumhuriyetimiz 1923 tarihinde kuruldu. (Y)

Cumhuriyetimiz 1923 yılında kuruldu. (D)

 

Bu yıl babamın yüzünden sınıfı geçtim. (Y)

Bu yıl babamın sayesinde sınıfı geçtim. (D)

 

Dünden itibaren yağmur yağıyor. (Y)

Dünden beri yağmur yağıyor. (D)

 

Başına silahı dayayarak parasını çalmışlar. (Y)

Başına silahı dayayarak parasını almışlar. (D)

 

C) Yanlış bağlaç kullanılması, anlatım bozukluğuna yol açar.

 

 

Öğretmenimiz hata yapsak da kızmaz ama çok hoş­görülüdür.

 

Öğrenci, öğretmeni hakkındaki düşüncelerini dile getirirken “ama” bağlacını yanlış kullanmıştır. “Ama, fakat, oysa, oysaki, ancak, yalnız, halbuki, lakın” gibi bağlaçlar, kendilerinden önceki yargılarla çelişen yargıları bağlar. Bu cümlede “çünkü” bağlacının kullanılması gerekirdi: “Öğretmenimiz hata yapsak da kızmaz çünkü çok hoş­görülüdür.”

 

 

Bu işi de başardı oysa çok yeteneklidir. (Y)

Bu işi de başardı zaten çok yeteneklidir. (D)

 

Evleri denize karşıydı fakat güzel bir evdi. (Y)

Evleri denize karşıydı ve güzel bir evdi. (D)

 

İşi olmayan ve ek gelir elde etmek isteyen çok. (Y)

İşi olmayan veya ek gelir elde etmek isteyen çok. (D)

 

 

Bu yazı Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları, Anlatım Bozuklukları kategorisine gönderilmiş ve , , , , , , , ile etiketlenmiş. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.
1 Yıldız2 Yıldız3 Yıldız4 Yıldız5 Yıldız (4 oy, ortalama: 4,75 out of 5)
Loading ... Loading ...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


*

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>